Gebarentaalwoordenboeken

Er zijn tientallen gebarentalen. De meeste landen hebben er één, sommige zelfs meerdere. Ik heb een flink aantal gratis woordenboeken gevonden, sommige beperkt, andere omvangrijk. Er zijn er meer, maar ik moest nu echt even stoppen.

De omvangrijkste bron is Spread the Sign (zie afbeelding), waar gebaren in zo’n twintig gebarentalen te vinden zijn, doorzoekbaar in een groot aantal gesproken talen. Er hoort ook een app bij, Spread Signs, beschikbaar als iOS als Android. Vreemd genoeg ontbreekt zowel NGT als Nederlands.Schermafbeelding 2014-10-14 om 17.07.40 Lees verder

Europese digi-talen

Engels is sinds jaar en dag dé taal van de wereld der bits en bytes. Maar hoe gaat het met de andere talen? Het goede nieuws: met het Nederlands heel behoorlijk. Het slechte nieuws: aardig wat Europese talen dreigen ‘digitaal uit te sterven’, zo vat de Utrechtse Universiteit het samen in haar Faculty of Humanities Magazine (in het Nederlands). De volledige informatie over dertig talen is hier te vinden.

Twee taalkaarten

Twee mooie taalkaarten van Europa. De bovenste, gemaakt door Eric Fischer, laat zien in welke talen er getwitterd wordt. Ik heb het Nederlands taalgebied niet bewerkt; de felle kleur doet vermoeden dat wij hier relatief fanatiek twitteren. (Ikzelf ook, onder de naam @taaljournalist.)
Op de onderste  kaart weerspiegelt de grootte van de vlakken het aantal moedertaalsprekers. In het origineel krijg je door op een vakje te klikken informatie over het aantal sprekers. Ook de naam van de taal verschijnt dan, wat vooral handig is bij de kleintjes. Het Nederlands is hier minder prominent dan op de Twitterkaart, maar het behoort toch ook bepaald niet tot de dwergen. Nederlands onbeduidend? Ik wil niet taalnationalistisch zijn, maar dat lijkt me een misvatting.

Bijzondere websites

Af en toe stuit ik op websites die goede informatie geven over bijzondere talen. Deze lijst zal geleidelijk groeien.

* Baskisch: Het ziet er niet erg mooi uit, maar er staat, vooral doorkliksgewijs, een hoop op: de taalafdeling van Buber’s Basque Page.
* Gaelisch: een rijke site over de Keltische taal van Schotland is Akerbeltz. Dat klinkt als een Oost-Nederlandse achternaam, maar is in feite in de Baskische (!) cultuur een geest in de gedaante van een zwarte bok. Er is ook een Baskische band die zo heet. Ook op Electric Scotland is veel te vinden over het Gaelisch.
* IJslands: feitelijk een blogpost, maar zeer uitvoerig en vol met links.
* Jiddisch: de Duitstalige site Jiddischkurs biedt veel meer dan de naam doet vermoeden: heel veel geluidsopnames van Jiddische moedertaalsprekers uit de jaren 60, een geschiedenis van de taal, een literatuurlijst, een discussiegroep – een Fundgrube, kortom.
* Keltische talen: als je meer wilt weten over Bretons, Cornisch, Gaelisch, Iers, Manx, Welsh of morsdode talen als Gallisch en Keltiberisch, is deze pagina van Omniglot (sowieso een mooie site!) een goede plek om te beginnen.
* Nederlandse streektalen: natuurlijk is daar her en der veel over te vinden, maar streektaal.net is een smaakvol en informatief startpunt.
* Oost-Europese talen: de Enzyklopädie des europäischen Ostens bevat een schat aan Duitstalige informatie over de talen van Oost-Europa, tot de obscuurste aan toe.
* Romani: de universiteit van Manchester is dé plek, wat die heeft een speciaal Romani-project.
Samisch: de website Sápmi heeft een redelijk uitvoerig gedeelte over de Samische (‘Lapse’) taal, vooral in het Zweeds, maar toch ook in het Engels. Ook de universiteit van Tampere in Finland heeft wat Engelstalige informatie over het Samisch online gezet, en verwijst door naar meer.
* Spaans: hoe kan ik de site elcastellano.org ooit gemist hebben? Hij heeft eigenlijk maar één nadeel: je moet Spaans kennen om ervan te kunnen genieten. Niet zo’n klein bezwaar, natuurlijk.
* Waals: niet het Frans van België, maar de taal van een déél van dat gebied, plus een stukje Frankrijk. De site Waalse taalpagina is niet heel uitvoerig, maar wel verhelderend.

Onderstaande websites gaan niet over één taal, maar vergelijken bepaalde aspecten van vele talen.
* Telwoorden: een Japanse, maar Engelstalig site, over hoe er in allerlei talen geteld wordt. Dat blijkt hier en daar aardig bizar eraan toe te gaan. (Zie ook hoofdstuk 26 van Taaltoerisme).
* Zelfaanduidingen: hoe noemen de sprekers van allerlei talen hun eigen taal?

Talen in gevaar

Het Nederlands heeft veel sprekers. De taal wordt gebruikt in vrijwel alle situaties, van onderwijs tot eredienst en van wetgeving tot wetenschap (nog wel). Veel andere talen hebben het veel moeilijker. Een groot aantal wordt alleen gesproken in informele situaties, en zelfs dat in afnemende mate. Sommige talen worden door ouders niet meer doorgegeven aan hun kinderen – waarmee het uitsterven van die taal wel heel dichtbij komt.
De VN-organisatie UNESCO, die zich met onderwijs, wetenschap en cultuur bezighoudt, heeft een atlas samengesteld waarin de talen van de wereld worden ingedeeld naar hun mate van vitaliteit: de Atlas of the World’s Languages in Danger.

Uitspraak

Een van de lastige dingen van vreemde talen is dat de uitspraak heel anders is dan je als Nederlandstalige zou verwachten. De letters van het alfabet vertegenwoordigen gedeeltelijk heel andere klanken dan bij ons. Bovendien is in sommige talen, zoals Engels, Deens en Faerøers, de relatie tussen spelling en uitspraak niet al te hecht.
Wil je weten hoe een Portugees, Zweeds, Roemeens, Baskisch of zelfs Faerøers woord wordt uitgesproken? Kijk eens op Forvo. Ook Engels staat erop, maar voor die taal is er een speciale, zeer uitvoerige website met de grappige naam Howjsay, waar zelfs zeldzame woorden en aardig wat namen op staan.

Woordenboeken

Het wemelt op het web van de woordenboeken. Zoals (ik neem een diepe teug adem):

* Wiktionary. De Engelstalige is het grootste. De Franstalige geeft relatief veel etymologische informatie.
* Een grote verzameling woordenboeken staat op EUdict. Aan de kleurcodes kun je zien hoe uitvoerig ze zijn.
Vertaalwoord.nl werkt op basis van het Nederlands, en biedt onder meer Fries.
Alexandria: 26 talen.
* Voor wie Duits kent zijn de zes LEO-woordenboeken erg nuttig (Engels, Frans, Italiaans, Spaans, Russisch, Chinees).
Duits-Nederlands en Nederlands-Duits.
Jiddisch: verwijzing naar diverse woordenboeken, uitgaande van Engels.
* Sloveens-Nederlands en Nederlands-Sloveens.
Tsjechisch, uit en naar diverse andere talen
Welsh-Engels en Engels-Welsh.
Zweeds-Nederlands en Nederlands-Zweeds
(Deze lijst wordt geleidelijk uitgebreid.)

Minder nauwkeurig dan woordenboeken, maar wel sneller en daarom erg handig: vertaalmachines.
Babel Fish.
Dictionary.com.
Google.
Nice Translator.
* My memory.