Van de kalender (4)

Hier weer drie stukjes die ik heb geschreven voor de Taalkalender 2013 van Onze Taal.

 

Van welke taal zijn Öömrang, Sölring, Karrharder en Halunder dialecten? Tip: zoek het niet te ver.

Öömrang, Sölring, Karrharder en Halunder zijn dialecten van het Noord-Fries, dat gesproken wordt door een kleine 10.000 mensen op enkele Noord-Duitse eilanden en het naburige vasteland. Het Noord-Fries is nauw verwant aan de taal van de provincie Fryslân, maar heeft geen standaardtaal; het bestaat uit tien dialecten.

Niettemin zijn er in de streek scholen waar de leerlingen Noord-Fries kunnen leren. Lang niet iedereen wil dat: de Noord-Friese dialecten versterken de lokale identiteit, maar hebben weinig praktisch nut, aangezien iedereen ook Duits spreekt.

Een stukje zuidelijker, in Saterland, niet al te ver van de grens met Groningen, wordt eveneens een vorm van Fries gesproken: het Saterfries (‘Seeltersk’). Dit is geen Noord-Fries, maar het laatste restje van het verder uitgestorven Oost-Fries.

 

De Poolse plaatsnaam Szczebrzeszyn wordt ongeveer uitgesproken als ‘sjtsjèbzjèsjin’. Mag je hieruit afleiden dat het Pools een moeilijke spelling heeft?

De uitspraak van het Pools is voor Nederlanders en Vlamingen niet gemakkelijk te leren. Maar wie hem goed beheerst, zal niet al te veel moeite hebben met de spelling. Het verband tussen klank en schrijfwijze is namelijk vrij nauw. Poolse schoolkinderen hebben het dus niet moeilijker dan Nederlandse en Vlaamse – eerder makkelijker.

Wel zijn de Poolse spellingregels nogal anders dan die in West-Europa én dan die van verwante talen als Tsjechisch en Slowaaks. De combinatie cz uitspreken als ‘tsj’, rz als ‘zj’ en de l met een dwarsstreepje (ł) als ‘w’, dat zijn dingen die (vrijwel) alleen Polen doen. Zo bezien heeft het Pools dus wel degelijk een lastige spelling.

 

Welke twee Europese talen werden in het verleden op grote schaal gesproken in Azië? Kies twee van de volgende: Deens, Grieks, Nederlands, Portugees en Spaans.

Eerst het Grieks, later het Portugees.

Het Grieks verspreidde zich door de veroveringstochten van Alexander de Grote (4e eeuw v.Chr.) tot aan de Indus. Zijn rijk viel na zijn dood uit elkaar, maar het Grieks bleef nog enkele eeuwen de bestuurstaal in Perzië en zelfs tot de veertiende eeuw in het steeds verder krimpende Oost-Romeinse Rijk (Turkije en omstreken). In West-Turkije leefden nog tot de jaren twintig miljoenen Griekstaligen.

Het Portugees werd vanaf de zestiende eeuw dé handelstaal rondom de Indische Oceaan, gesproken door zowel Europese als Aziatische handelaren. In het zelfstandige Oost-Timor en in Macau, thans behorend tot China, is Portugees nu nog een officiële taal.

Advertenties

2 thoughts on “Van de kalender (4)

  1. Het aantal van 10.000 sprekers van het Noord-Fries is al decennia geflatteerd. Tegenwoordig hoor je mensen politiek correct over 6000 tot 8000 spreken. Waarschijnlijk ligt 4000 dichter bij het werkelijke aantal.

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s