Engelse werkwoorden

Met welke taal vertoont het Engels opmerkelijke grammaticale gelijkenissen?

Natuurlijk lijkt het Engels op zijn Germaanse familieleden, waaronder het Nederlands. Maar het is merkbaar beïnvloed door zijn Keltische buurtaal, het Welsh.

Dat blijkt vooral in de werkwoordsvervoegingen. Het Engels vormt vragen en ontkenningen met het hulpwerkwoord to do: ‘Do you come? No, I don’t come.’ Andere Germaanse talen doen dit niet, het Welsh wel. Verder drukt het Engels actuele bezigheden niet uit met een eenvoudige tegenwoordige tijd (‘I sing’), zoals andere Germaanse talen veelal doen, maar altijd met een samengestelde vorm: ‘I am singing’, vroeger ‘I am on singing’. Ook dit lijkt sterk op de Welshe manier van zeggen.

Vreemd genoeg heeft het Engels vrijwel geen wóórden uit het Welsh overgenomen. Combe voor ‘dal’ en tor voor ‘rots’ zijn zowat de enige.

Aan dit stukje op de Taalkalender had ik moeten toevoegen dat ik dit beweer op gezag van de Amerikaanse taalkundige John McWhorter, én dat zijn theorie omstreden is. Ik vind weliswaar dat hij sterke argumenten heeft, en de afwijzing waarop de theorie bij veel andere taalkundigen stuit zal gedeeltelijk met conservatisme te maken hebben. Anderzijds kan ik een deel van zijn beweringen niet controleren, dus op die punten zouden zijn argumenten zwakker kunnen zijn dan ze lijken. Kortom: een bronvermelding was wel op zijn plaats geweest. Bij dezen.

Advertisements

2 thoughts on “Engelse werkwoorden

  1. [A] Het klinkt op het eerste gezicht inderdaad plausibel, want het Welsh maakt bijna alle OTT-vormen met behulp van het werkwoord “zijn”: Rydw i’n [= i + yn] mynd i Rydychen (I am going to Oxford, I go to Oxford), maar dat is dan wel de énige manier waarop het Welsh dat kan doen; er is dus geen contrast tussen een eenmalige / actuele handeling enerzijds en een herhaalde handeling anderzijds, iets waarmee het Engels b.v. wel overeenstemt met Russisch (Я еду в Оксфорд / я езжу в Оксфорд).
    Voor verledentijdsvormen en het futurum kan het Welsh het ook maar weer op één manier doen en daar gebruikt het wel persoonsvormen, dus zonder tussenkomst van het hulpwerkwoord.

    Juist omdát het Welsh als enige manier een OTT-mededeling m.b.v. het (hulp)werkwoord “zijn” construeert, worden ook vragende (Ydw i’n mynd i Rydychen?) en ontkennende mededelingen (Dydw i ddim yn mynd i Rydychen.) op diezelfde manier [nl. met het hww “zijn”] gebouwd, terwijl het Engels beide aspecten in zijn eigen constructie ontkent [I am not reading / I do not read].

    Een dergelijk onderscheid tussen aspecten bestaat ook in het Moderne IJslands (Ég er að fara til Öxnafurðu / ég fer til Öxnafurðu): stel dat dit onderscheid ook gemaakt werd in het Oud(ere)-Noors, dan zou het eventueel onder invloed van die taal ontstaan kunnen zijn.

    [B] Overigens zijn er varianten van het gesproken Nederlands waarin mensen zeggen ‘Doe jij even het vuur aansteken?’ of ‘Ik doe niet fietsen vandaag’, waarbij een soortgelijke constructie aan die van het Engels lijkt te worden gebruikt.

  2. Als er eenmaal twee vormen bestaan (een vorm met zijn en een ing-uitgang en een ‘kale’ vorm, dan zorgt de taalgemeenschap wel dat er mettertijd betekenisverschil ontstaat. Althans, dat soort processen komt veel voor.
    Die IJslandse constructie is niet erg afwijkend van de vrij jonge Nederlandse en Duitse constructies, lijkt me. Het zou me verbazen als het Oudijslands die al had, maar weten doe ik het niet.
    Die Nederlandse vragen vorm met ‘doen’ is volgens mij véél minder gegrammaticaliseerd. De ontkennende variant ken ik niet eens. Ik ken wél de gebiedende wijs: doe eens even je mond houden. In beide gevallen staat het werkwoord dus helemaal voorop. Mijn vermoeden is dat dit vooral ‘tijd koopt’: je begint al te praten voordat de zin goed gevormd is in je hoofd. Maar ik zeg dit op basis van zelfwaarneming en speculatie, niet van literatuur. Zeer afschietbaar dus

Reageer

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s